Grids Package: Η Ε.Ε επενδύει στην ηλεκτρική διασυνδεσιμότητα

Με το «Grids Package» που παρουσίασε πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η ενεργειακή μετάβαση της ΕΕ εισέρχεται σε μια νέα φάση, όπου η αναβάθμιση και η διασύνδεση των δικτύων αποκτούν κεντρικό ρόλο. Η Κομισιόν θέτει έναν ιδιαίτερα φιλόδοξο στόχο: επενδύσεις ύψους 1,2–1,3 τρισ. ευρώ έως το 2040 για τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και διανομής υδρογόνου, με σκοπό να διασφαλιστεί η ομαλή ενσωμάτωση των ΑΠΕ, η ενίσχυση του εξηλεκτρισμού και η οριστική απεξάρτηση της Ευρώπης από τις ρωσικές εισαγωγές ενέργειας.

Οι 8 ενεργειακοί λεωφόροι στο παρασκήνιο:

Στην καρδιά του νέου πακέτου βρίσκονται οι οκτώ «ενεργειακές λεωφόροι», μια πρωτοβουλία υψηλής πολιτικής προτεραιότητας που χαρτογραφεί τους στρατηγικούς διαδρόμους μεταφοράς ενέργειας και υδρογόνου στην ΕΕ. Οι λεωφόροι αυτές εντοπίζουν τις υποδομές που απαιτούν άμεση στήριξη και δεσμεύσεις υλοποίησης, λειτουργώντας ως επιταχυντές για τη νέα ευρωπαϊκή ενεργειακή γεωγραφία. Ανάμεσά τους, τρία έργα έχουν άμεσο ελληνικό ενδιαφέρον: ο Διαβαλκανικός Αγωγός με αντίστροφη ροή στο πλαίσιο του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου, η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου Great Sea Interconnector (Με το «Grids Package» που παρουσίασε πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η ενεργειακή μετάβαση της ΕΕ εισέρχεται σε μια νέα φάση, όπου η αναβάθμιση και η διασύνδεση των δικτύων αποκτούν κεντρικό ρόλο. Η Κομισιόν θέτει έναν ιδιαίτερα φιλόδοξο στόχο: επενδύσεις ύψους 1,2–1,3 τρισ. ευρώ έως το 2040 για τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, διανομής και υδρογόνου, με σκοπό να διασφαλιστεί η ομαλή ενσωμάτωση των ΑΠΕ, η ενίσχυση του εξηλεκτρισμού και η οριστική απεξάρτηση της Ευρώπης από τις ρωσικές εισαγωγές ενέργειας.) και η ενίσχυση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Συγκεκριμένα  οι ενεργειακές λεωφόροι είναι οι ακόλουθες:  

1. Ιβηρική Χερσόνησος: Διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας στα Πυρηναία για την καλύτερη ενσωμάτωση της Ιβηρικής Χερσονήσου (διάβαση 1 των Πυρηναίων και διάβαση 2 των Πυρηναίων).
2. Great Sea Interconnector: Τερματισμός της απομόνωσης της ηλεκτρικής ενέργειας με τη σύνδεση της ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ της Κύπρου και της ηπειρωτικής Ευρώπης.
3. Σύνδεσμος αρμονίας: Ενίσχυση της ηλεκτρικής διασύνδεσης των κρατών της Βαλτικής, ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και της ενεργειακής ανεξαρτησίας από τη Ρωσία.
4. Διαβαλκανικός αγωγός (TBP): αντιστροφή της ροής φυσικού αερίου για την αύξηση της ανθεκτικότητας του ενεργειακού εφοδιασμού στην περιοχή των Βαλκανίων και στην ανατολική γειτονία.
5. Νήσος Bornholm Energy: Μετατροπή της Βαλτικής Θάλασσας σε υπεράκτιο κόμβο διασύνδεσης.
6. Νοτιοανατολική Ευρώπη: Βελτίωση της σταθερότητας των τιμών και της ενεργειακής ασφάλειας στη νοτιοανατολική Ευρώπη, μεταξύ άλλων μέσω της αποθήκευσης.
7. Διάδρομος SouthH2: Νότιος διάδρομος υδρογόνου που περιλαμβάνει την Τυνησία, την Ιταλία, την Αυστρία και τη Γερμανία.
8. Νοτιοδυτικός διάδρομος υδρογόνου: από Πορτογαλία προς Γερμανία

Οικονομικά οφέλη:

Η Κομισιόν υπογραμμίζει ότι ο μετασχηματισμός των δικτύων απαιτεί σημαντικές επενδύσεις: 730 δισ. ευρώ για δίκτυα διανομής, 240 δισ. ευρώ για δίκτυα υδρογόνου και το υπόλοιπο για μεταφορά και διασυνδέσεις. Το οικονομικό όφελος όμως αναμένεται να είναι πολλαπλάσιο. Υπολογίζεται ότι επένδυση 5 δισ. ευρώ σε έργα δικτύων μειώνει το συνολικό κόστος του συστήματος κατά 8 δισ. ευρώ, δημιουργώντας καθαρό κέρδος 3 δισ. ευρώ. Επιπλέον, η ενισχυμένη ολοκλήρωση της αγοράς μπορεί να προσφέρει ετήσια εξοικονόμηση 40 δισ. ευρώ, ενώ η αύξηση του διασυνοριακού εμπορίου ηλεκτρικής ενέργειας κατά 50% θα μπορούσε να προσθέσει έως 18 δισ. ευρώ στο ευρωπαϊκό ΑΕΠ μέχρι το 2030.

Γεωπολιτικοί παράγοντες:

Μεγάλο βάρος δίνεται επίσης στη δικαιοσύνη και τη διαφάνεια στον επιμερισμό του κόστους διασυνοριακών έργων, καθώς τα οφέλη ξεπερνούν τα εθνικά σύνορα. Η ομαδοποίηση έργων και η χρήση φορέων ειδικού σκοπού αναμένεται να διευκολύνουν την άντληση κεφαλαίων και να μειώσουν τις επιβαρύνσεις στους τοπικούς καταναλωτές.

Ιδιαίτερη προσοχή  δίνεται στον Great Sea Interconnector, όπου η πρόοδος έχει επιβραδυνθεί λόγω του σύνθετου γεωπολιτικού περιβάλλοντος. Η Επιτροπή αναγνωρίζει τη στρατηγική σημασία του έργου και δεσμεύεται για ενισχυμένη πολιτική και τεχνική υποστήριξη, σε συνεργασία με τις αρχές Ελλάδας και Κύπρου, ώστε να διασφαλιστεί η ολοκλήρωσή του. Συγκεκριμένα, η Κομισιόν σημειώνει: “Η πρόοδος στον GSI παρεμποδίστηκε λόγω του περίπλοκου γεωπολιτικού περιβάλλοντος, με πιθανές επιπτώσεις για το χρονοδιάγραμμα και το κόστος. Η στρατηγική αξία του έργου φανερώνει τη σημασία του κατάλληλου συντονισμού μεταξύ των κρατών-μελών για να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις και να βεβαιωθεί η ολοκλήρωσή του. Η Κομισιόν θα συνεχίσει να στηρίζει ισχυρά πολιτικά και τεχνικά το έργο σε στενή συνεργασία με την κυπριακή προεδρία το 2026, περιλαμβάνοντας συγκεκριμένες εκδηλώσεις και συζητήσεις υψηλού επιπέδου και με πρόσθετη ενασχόληση για την αντιμετώπιση των γεωπολιτικών πτυχών”.