Τα αρνητικά αποτελέσματα της νωχελικότητας της Ελλάδας στην εγκατάσταση μονάδων αποθήκευσης – Το προβάδισμα της Βουλγαρίας

Ο οξύμωρος συνδυασμός του να αποτελεί περιφερειακό πρωταγωνιστή στη διείσδυση των ΑΠΕ, και παράλληλα όμως ουραγό στην εγκατάσταση μονάδων αποθήκευσης, χαρακτηρίζει την χώρα μας. Όπως είναι φυσικό, αυτός ο συνδυασμός έχει σημαντικές παρενέργειες όσον αφορά τόσο την οικονομική βιωσιμότητα των εγχώριων έργων ΑΠΕ, όσο και το όφελος που καρπώνεται ο τελικός καταναλωτής με τη μείωση του ενεργειακού του κόστους.

Όσον αφορά το δεύτερο σκέλος, είναι ενδεικτικό ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει σε λειτουργία ούτε ένα κιλοβάτ αποθήκευσης, και για να φτάσει στα επίπεδα του 1,5 Γιγαβάτ το εγκατεστημένο χαρτοφυλάκιο μπαταριών στη χώρα μας, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, εκτιμάται πως θα χρειαστεί να φτάσουμε μέχρι το 2027.

Φθηνό ρεύμα για τις μπαταρίες στη Βουλγαρία 

Παράλληλα, για να υπάρξει σημαντική αντιμετώπιση των απορρίψεων «πράσινης» παραγωγής -με την αξιοποίησή των Μεγαβατώρων σε άλλες χρονικές ζώνες εκτός 24ωρου, αντί αυτές να καταλήγουν στα αζήτητα- προβλέπεται ότι θα χρειαστούν μπαταρίες συνολικής ισχύος περί τα 4 Γιγαβάτ. Κατά συνέπεια, θα χρειαστεί ένα σεβαστό χρονικό διάστημα ακόμη, ώστε η αποθήκευση να αποκτήσει στη χώρα μας την απαιτούμενη «κρίσιμη μάζα».

Την ίδια στιγμή, ωστόσο, άλλες χώρες στην περιοχή μας έχουν κάνει σαφώς μεγαλύτερα βήματα για την αξιοποίηση της αποθήκευσης. Ενδεικτική περίπτωση η Βουλγαρία, στην οποία βρίσκονται σε λειτουργία μπαταρίες περίπου 2,5 Γιγαβάτ.

Μάλιστα, με βάση τους ίδιους ειδικούς του κλάδου, η ύπαρξη αυτού του χαρτοφυλακίου αποτελεί βασικό λόγο που η Βουλγαρία είναι πλέον «καθαρά» εισαγωγική ως προς τη χώρα μας. Κι αυτό γιατί, τις ώρες που η ελληνική DAM κινείται σε μηδενικό ή αρνητικό έδαφος, οι εισαγωγές της από την Ελλάδα αξιοποιούνται για τη φόρτιση των μονάδων αποθήκευσης.

Με άλλα λόγια, τις ώρες που οι εγχώριες ΑΠΕ αιμορραγούν οικονομικά, το φθηνό ρεύμα χρησιμοποιείται για να «φουλάρουν» οι μπαταρίες στη γειτονική χώρα. Κάτι που σημαίνει ότι χρησιμοποιείται για να μειωθεί το ενεργειακό κόστος των Βούλγαρων καταναλωτών -περιορίζοντας τα spikes τιμών μετά τη δύση του ήλιου- και όχι των εγχώριων νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Αργά αντανακλαστικά για τις merchant μονάδες αποθήκευσης 

Ενδεικτικό για τα αργά αντανακλαστικά στην προώθηση της αποθήκευσης αποτελεί το γεγονός ότι αν και η πρόσκληση του ΥΠΕΝ για 4,7 Γιγαβάτ merchant μπαταριών «βγήκε στον αέρα» τον Μάρτιο του 2025, ένα χρόνο αργότερα ακόμα δεν έχει μπει στις ράγες η διεκπεραίωση των αιτήσεων (μόλις πριν από λίγα 24ωρα συστάθηκε η Επιτροπή Αξιολόγησης, όπως ανάφερε η Γενική Γραμματέας Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών, Δέσποινα Παληαρούτα, στην ετήσια εκδήλωση του ΠΟΣΠΗΕΦ).

Αυτό σημαίνει ότι μετατίθεται η κατάρτιση των λιστών προτεραιότητας, η οποία με βάση το αρχικό χρονοδιάγραμμα προβλεπόταν για το τέλος του τρέχοντος μήνα. Ακόμη όμως πιο σημαντικό είναι πως η κατάρτιση των καταλόγων δεν σημαίνει (τουλάχιστον στο ΕΣΜΗΕ) ότι θα ξεκινήσει η παροχή όρων σύνδεσης. Κι αυτό γιατί στελέχη της αγοράς εκφράζουν ανησυχίες για σοβαρές πιθανότητες να προκύψει σωρεία ενστάσεων από τους «δυσαρεστημένους» επενδυτές που θα δουν τα έργα τους σε χαμηλότερη θέση από αυτή που θα ήθελαν.

Σύμφωνα με τα ίδια στελέχη, οι ανησυχίες πηγάζουν από την ασάφεια των κριτηρίων αξιολόγησης ως προς τον προσδιορισμό της προτεραιότητας στο ΕΣΜΗΕ. Το γεγονός αυτό στρώνει το έδαφος για «εύλογες» ενστάσεις που με την σειρά τους, εφόσον επιβεβαιωθεί το δυσμενές σενάριο, αναμένεται να δυσκολέψει την όλη διαδικασία διαμόρφωσης της τελικής λίστας.

«Ξεχασμένες» οι αιτήσεις για μπαταρίες στο κοινό σημείο σύνδεσης

«Γκάζι» όμως στη διείσδυση της αποθήκευσης θα έδινε και η χορήγηση όρων σύνδεσης για εγκατάσταση μπαταριών στο κοινό σημείο σύνδεσης φωτοβολταϊκών πάρκων, καθώς τα συγκεκριμένα έργα θα μπορούσαν να υλοποιηθούν σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Μάλιστα, αρκετοί παραγωγοί είχαν δει στη συγκεκριμένη δυνατότητα μία λύση για να περιορίσουν την απώλεια εσόδων – είτε λόγω των περικοπών, είτε λόγω των μηδενικών – αρνητικών  τιμών στην DAM. Απόδειξη το γεγονός ότι στο σύστημα μεταφοράς έχουν υποβληθεί αιτήματα για 2,5 Γιγαβάτ μπαταρίες, οι οποίες θα συνδέονται στο κοινό σημείο σύνδεσης cluster φωτοβολταϊκών συνολικής ισχύος 2,6 Γιγαβάτ.

Το συγκεκριμένο μέτρο θεσπίστηκε από το ΥΠΕΝ τον Δεκέμβριο του 2024. Ωστόσο, παρά το ότι έχει μεσολαβήσει πάνω από ένας χρόνος, ακόμη δεν έχει υπάρξει «σήμα» από το υπουργείο για την έναρξη εφαρμογής του.

Μακρόσυρτοι οι διαγωνισμοί

Παράλληλα, με καθυστερήσεις αποδείχθηκε στην πορεία ότι εξελίχθηκαν οι τρεις διαγωνισμοί για την κατακύρωση επενδυτικής και λειτουργικής ενίσχυσης από standalone μπαταρίες συνολικής ισχύος 900 Μεγαβάτ. Μεγάλο «αγκάθι» ήταν οι σημαντικό χρόνοι που χρειάστηκαν για να προκηρυχθούν οι τρεις δημοπρασίες.

Χαρακτηριστική περίπτωση αποτέλεσε η τρίτη δημοπρασία, για μπαταρίες διάρκειας 4 ωρών, η διενέργεια της οποίας καθυστέρησε τόσο που πρακτικά τα έργα θα ήταν αδύνατον να είναι έτοιμα μέχρι το τέλος Ιουνίου – όταν εκπνέει το RRF.

Έτσι, το υπουργείο αναγκάστηκε να απεντάξει από τα έργα που είναι επιλέξιμα για στήριξη στο CAPEX μπαταρίες 200 Μεγαβάτ. Για όσα από αυτά τα έργα θα είναι ώριμα μέχρι το καλοκαίρι, θα αναζητηθούν νέες πηγές χρηματοδότησης.

Αξίζει να σημειωθεί ότι όσον αφορά την εγκατάσταση μπαταριών behind the meter, το υπουργείο έχει προχωρήσει σε πρωτοβουλίες προώθησής τους – με κυριότερη τη θέσπιση της δυνατότητας απεριόριστων εν λειτουργία φωτοβολταϊκών σταθμών να προσθέσουν μονάδα αποθήκευσης. Με δεδομένο ωστόσο ότι έως αυτή τη στιγμή το συγκεκριμένο μέτρο έχει βρει μικρή ανταπόκριση, δεν έχει υπάρξει ανάλογη προώθηση των μπαταριών behind the meter σε καινούρια ηλιακά πάρκα που είναι στα σκαριά.

Τα συγκεκριμένα έργα ανήκουν στην Ομάδα Δ των σειρών προτεραιότητας. Επομένως, αν δεν αλλάξει η θέση τους στις σειρές, είναι αδύνατο να εκτιμήσει κανείς τον χρονικό ορίζοντα που θα μπορούσαν να αρχίσουν να λαμβάνουν όρους σύνδεσης.